Reizen door de bergen van Venezuela

door Hanno Weima

Met de koppeling volledig ingetrapt en de andere voet angstvallig op het rempedaal, ...

... zweefde ik met een meer dan lege tank en met diepe zorgrimpels in het gelaat over de kort daarvoor door de stijgregens nat geworden, flink slingerende asfaltweg naar beneden. Het is een bijzonder fraaie route, dwars door een heus tropisch regenwoud aan de noordwestelijke zijde van de Sierra de la Culata. Helaas ging de schoonheid van het landschap, het luid gezang van de vele in zowel melodie als in kleur sterk van elkaar verschillende vogels en de zelfs voor Zuidamerikaanse begrippen unieke flora, volledig aan mij voorbij. Het brandstofpeil - aangegeven door de meter en het irritant voortdurende rood oplichtende lampje in het dashboard - eiste al mijn aandacht op. Na 20 kilometer lang in grote onzekerheid de zwaartekracht haar belangrijke arbeid op mijn automobiel te hebben laten verrichten, arriveerde ik drie kwartier later bij een tankstation. Blij verrast met klandizie, bood de uiterst vriendelijke, vrijwel tandeloze eigenaar van het station mij een lokaal gebrouwen Polar aan. Dankbaar beantwoorde ik zijn vraag "waar ik vandaan kwam" en werd vervolgens voorgesteld aan zijn redelijk schone dochter. Me bevrijdend van deze aandacht rekende ik bij de moeder des huizes af. De Polar werd me alsnog in rekening gebracht...

We zijn in de provincie Mérida, het centrum van de Venezolaanse Andes. De bergen hier vormen een onderdeel van twee vrijwel parallel lopende bergketens, die door een fris groene bergvallei van elkaar gescheiden zijn. De zuidelijk gelegen bergketen, de Sierra Nevada de Mérida, is getooid met vele onder eeuwige sneeuw bedolven toppen. Hier treffen we ook de hoogste bergpieken aan, waaronder de Pico Bolívar (5007 meter) en de Pico Humboldt (4942 meter). De noordelijke bergketen, de Sierra de la Culata, bereikt maximaal 4730 meter. Ergens in de groene, vruchtbare vallei tussen de twee Sierra’s in ligt de stad Mérida, de belangrijkste stad van de regio en de ‘hoofdstad’ van de Venezolaanse Andes.

De Venezolaanse Andes kunnen, administratief gezien, in drie provincies worden onderverdeeld: Táchira, Mérida en Trujillo. De provincie Mérida heeft de hoogste bergen en de beste infrastructuur voor het toerisme, waardoor zij tevens het grootste aantal bezoekers trekt. De overige twee provincies zijn nog nauwelijks door het toerisme ontdekt maar zijn door hun magnifieke vergezichten en zeer indrukwekkende bergpartijen, een bezoek meer dan waard.

Na de spectaculaire, uiterst vakkundig uitgevoerde landing van de Avensa-vliegenier op het minuscule landingsbaantje, verliet ik de luchthaven-zonder-naam en toog in snelle pas naar het Plaza Bolívar, het centrum van de toeristische hoofdstad van de Andes. In een zeer vaag etablissement gebruikte ik een te goedkope lunch (welke me later opbrak), alvorens vol frisse moed op zoek te gaan naar een financieel verantwoord hotelletje. Mijn queeste bracht me bij het Parque Las Heroínas, een gezellig parkje waar in verband met de Kerst diverse sportieve en cultureel verantwoorde activiteiten georganiseerd waren. Het betreffende park is tevens startpunt van de teleférico, de hoogste, ruim 12 kilometer lange, kabelbaan ter wereld welke in 1958 door een Franse aannemer in de hoogtijdagen van de Venezolaanse olie-economie geconstrueerd is. De teleférico klimt in vier etappes op naar eindbestemming Pico Espejo, gelegen op een hoogte van 4765 meter. Nadat ik mijn bagage in een aan dit park grenzend hotel had achtergelaten spoedde ik me terug naar dit druk door Venezolanen bezochte park. Er scheen een aangenaam warm zonnetje en terwijl vele kinderen en eveneens enkele volwassenen ruim een half uur in de rij op hun beurt moesten wachten voor het veilige ‘muurklimmen’ (de leervariant op het veel oudere en in deze omgeving door vrijwel iedereen gebezigde, wat minder veilige ‘bergbeklimmen’), trok een Europees kunstenaar veel publiek bij het in rap tempo vervaardigen van - werkelijk waar! - fraaie schilderijen, waar hij uitsluitend, vermoedelijk CFK-vrije spuitbussen voor gebruikte. Wat later boemelde ik langs de vele aan het park gelegen operadores turísticos en liet me vrijwillig inlichten over diverse uiteenlopende, uiterst sportieve bezigheden, waaronder hanggliding, mountainbiking, rafting, canooing, horsebackriding en vanzelfsprekend mountaineering. Deze vakantie beloofde een groot succes te worden!

De in 1558 door de Colombiaan Juan Rodríguez Suárez gestichte stad Mérida is een van Venezuela’s meest populaire bestemmingen onder buitenlandse reizigers. De stad, die overigens pas sinds 1777 tot Venezuela behoort, telt vele toeristische voorzieningen, waaronder natuurlijk de beroemde teleférico, en wordt omringd door prachtige bergpartijen (waaronder de Pico Bolívar op slechts 12 kilometer in zuidoostelijke richting afstand). De stad biedt plaats aan de op een na oudste universiteit van het land (1785), de Universidad de los Andes. Mede hierdoor heerst er in Mérida een aangenaam, rustig en gemoedelijk, kosmopolitisch en bohémien sfeertje.
Ondanks het feit dat Mérida door de Venezolanen gezien wordt als een ‘koude’ stad, heeft het een aangenaam, mild klimaat met een gemiddelde temperatuur van 19 graden. Een bijzonder fraaie bergweg door vruchtbare, vrijwel niet geterrasseerde landbouwgronden en tropische regenwouden met verkoelende, hoge, krachtige watervallen (Chorrera de los González), bracht me in ruim anderhalf uur naar het zeer oude, doch nauwelijks authentieke bergdorpje Jají, ongeveer 38 kilometer ten westen van Mérida. De eeuwenoude, ‘oorspronkelijke’ behuizing biedt nu onderdak aan duizend en een verschillende, met name door Venezolanen gekochte, machinaal vervaardigde trabajos manuales. Ik trakteerde mezelf op een Amerikaanse cola bij een redelijk uitnodigende posada en verliet volledig gedesillusioneerd het dorp om snel de tocht noordelijk te vervolgen naar diverse andere oude, niet toeristische oorden waarvan de namen mij helaas ontschoten zijn.

De bergen in de (directe) omgeving van Mérida zijn bezaaid met zeer kleine dorpjes waar de bewoners nog min of meer leven volgens de tradities van hun voorouders, de Timote-Cuica indianen. De explosieve economische groei van het land echter, als gevolg van de ontdekking in 1914 van de belangrijkste delfstof van het land - olie - heeft ongetwijfeld tevens zijn negatieve uitwerking gehad op de eveneens sterke ‘ontwikkeling’ van het achterland. Wat verder naar ‘buiten’, en dan met name in de provincies Táchira en Trujillo, zult u deze oorspronkelijkheid echter wèl aantreffen.
Op een hoogte van 4118 meter, een slordige 70 kilometer ten noordoosten van Mérida, ligt de Pico el Águila. Circa 100 meter lager slingert Venezuela’s hoogst gelegen bergpas door het prachtige landschap. Na een bijzonder fraaie, lang durende tocht vol haarspeldbochten, diepe ravijnen en pittoreske, op de groei van het toerisme ingestelde Indianendorpjes (waar de jeugd leeft van de verkoop van zielig uit hun ogen kijkende puppies), arriveerde ik tegen het middaguur bij het hoogst gelegen punt van genoemde bergpas en parkeerde mijn huurauto bij een groot chalet. Enkele dorpelingen stonden me daar met een aantal verkleumde, balkende ezeltjes op te wachten om vanaf daar in de richting van het Laguna Macabují af te dalen, een tamelijk groot meer op ongeveer 5 kilometer ten zuiden van de Pico el Águila. Vanzelfsprekend ging ik zelf te voet verder. Dankzij een warme zon, praktisch recht boven me, was de wandeling die volgde zelfs in de daar heersende vrieskou goed te doen. Enkele jaren geleden zijn hier nog veel met uitsterven bedreigde condors uitgezet; op mijn vermoeiende doch zeer interessante wandeling over de daken van de wereld, heb ik er helaas geen enkele mogen waarnemen. Met een beschamenswaardig rood verbrand gezicht betrad ik uren later het eerder genoemde chalet en gebruikte op aangename afstand van een gloeiend haardvuur, een redelijk betaalbare lunch. Opvallend was dat ik tijdens de gehele wandeling niemand tegen gekomen ben terwijl er in het chalet een ongekend hoog aantal bezoekers aanwezig was en de parkeerplaats vol stond met grote, sportieve, vierwielaangedreven terreinwagens.

Met de huidige economie in het slop, laat de gemiddelde Venezolaan nog steeds graag zien dat hij van de welvaart die het land ooit gekend heeft, geprofiteerd heeft. De olieprijzen zijn sinds de beginjaren negentig echter dermate gekelderd dat van enige rijkdom van het vrijwel uitsluitend op olie drijvende land weinig meer sprake is. Het is spijtig te moeten constateren dat anno 1998 een relatief groot aantal gezinnen inmiddels onder de armoedegrens is beland. Het eens zo rijke Venezuela verkeert in nood. In de Venezolaanse Andes valt deze teruggang echter nog niet direct te bespeuren.
Zelfs de van de Timote-Cuica indianen afkomstige jonge vrouw die net de voordeur van haar uit leem opgetrokken woning achter haar dicht slaat op het moment dat ik met mijn huurauto er voorbij raas, babbelt ongestoord doch prijzig door op haar mobiele telefoon...

© 1998 Hanno Weima

Lees ook onze andere reisverhalen...

• Spaans leren in Salamanca - hoeveel leer je in zes weken?
• Spaans leren en cultuur snuiven in Granada
• Spaans leren in Guanajuato, Mexico
• El Chorro I - Jos Schrijer (1999 - ficción)
• El Chorro II - Jos Schrijer (1999 - ficción)
• El Chorro III - Jos Schrijer (1999 - ficción)
• Viaje 2000 - un recorrido por la costa verde
• Cuba 2002 - regreso al pasado
• La moto y el tren
• Dinamisme mixt estrombolià i freatomagmàtic (Cataluña)
• Het graf van Velázquez (Madrid)
• Canfranc en het joodse goud
• ¡Fuego!
• Los jardines de Artigas (Gaudí)
• El Capitán Moore (Dalí)